بصیرت شیخ فضلالله نوری فتنه مشروطه را شناخت
استاد سطح عالی حوزه علمیه قم با اشاره به نقش بصیرت آیتالله شیخ فضلالله نوری در نهضت مشروطه، گفت: شیخ با شناخت جریانهای انحرافی و نفوذی، از مشروطه مشروعه و حاکمیت ارزشهای اسلامی دفاع کرد.
به گزارش روابط عمومی بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)، حجتالاسلام والمسلمین ناصر شهیدی ستاد سطح عالی حوزه علمیه قم، روز یکشنبه، یازدهم مردادماه در گفتگو با خبرگزاری مرصادنیوز با تأکید بر اینکه مهمترین ویژگی آیتالله شیخ فضلالله نوری در نهضت مشروطه، بصیرت و دشمنشناسی او بود، اظهار داشت: شیخ فضلالله نوری با شناخت جریانهای انحرافی و اهداف پشت پرده برخی عناصر، از مشروطه مشروعه و ضرورت انطباق قوانین کشور با مبانی اسلامی دفاع کرد و در این مسیر جان خود را فدا کرد.
وی افزود: شیخ فضلالله نوری در ابتدا همراه با علما از حرکت عدالتخانه حمایت کرد و در دوران استبداد رژیم قاجار و پس از نهضت تنباکو، برای اصلاح شرایط سیاسی و اجتماعی کشور وارد میدان شد، اما زمانی که مشاهده کرد برخی افراد با شعارهایی مانند آزادی و حریت در حال تغییر مسیر این حرکت هستند، موضع خود را از آن جریان جدا کرد.
استاد سطح عالی حوزه علمیه قم تصریح کرد: جریان مشروطه در ابتدا با حضور علما و با هدف مقابله با ظلم و استبداد شکل گرفت، اما به تدریج برخی جریانها که تحت تأثیر تفکرات غربی بودند، تلاش کردند مسیر این نهضت را از اهداف اولیه آن دور کنند و ارزشها و الگوهای بیگانه را جایگزین مبانی اسلامی کنند.
انحراف مشروطه از مسیر اهداف اولیه
شهیدی با بیان اینکه شیخ فضلالله نوری اصلاحات سیاسی و اجتماعی را نفی نمیکرد، گفت: مخالفت شیخ با اصل اصلاحات نبود، بلکه او معتقد بود هرگونه تحول سیاسی باید در چارچوب اسلام و ارزشهای دینی باشد؛ از همین رو با مشروطهای که بر مبنای تفکرات غربی و غیرمنطبق با مبانی اسلامی شکل میگرفت، مخالفت کرد.
وی ادامه داد: شیخ فضلالله نوری با بصیرت عمیق خود متوجه شد که برخی افراد حاضر در جریان مشروطه، آگاهانه یا ناآگاهانه در حال دنبال کردن اهدافی هستند که با آرمانهای دینی جامعه سازگار نیست و دشمن تلاش دارد خواستههای خود را از زبان برخی افراد داخلی پیگیری کند.
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: تفاوت اصلی شیخ فضلالله نوری با بسیاری از مشروطهخواهان در همین نگاه عمیق و تیزبینانه بود؛ چراکه او تنها به شعارهای ظاهری توجه نکرد، بلکه جریانهای پشت پرده را شناخت و در برابر انحراف مسیر مشروطه ایستاد.
مقابله با نفوذ اندیشههای غربی در جامعه
شهیدی با اشاره به مخالفت شیخ با جریانهای سکولار به ظاهر مذهبی، اذعان کرد: شیخ معتقد بود نمیتوان تحت عنوان اسلام، فرهنگ و اعتقادات غربی را در جامعه اسلامی پیاده کرد و به همین دلیل با کسانی که به دنبال تغییر هویت دینی جامعه بودند، به مقابله پرداخت.
وی با اشاره به شهادت شیخ فضلالله نوری، گفت: مخالفان شیخ ابتدا با فضاسازی گسترده تلاش کردند شخصیت علمی و اجتماعی او را تخریب کنند و پس از آن با ایجاد شرایط خاص، زمینه صدور حکم اعدام او را فراهم کردند؛ در حالی که شیخ یک مجتهد برجسته و مدافع حاکمیت ارزشهای اسلامی بود.
مشروطه مشروعه و تلاش برای قانون اسلامی
استاد سطح عالی حوزه علمیه قم افزود: شیخ فضلالله نوری مشروطهای را میپذیرفت که مشروعه باشد و قوانین آن با اسلام هماهنگ شود؛ به همین دلیل تلاش کرد در متمم قانون اساسی، نظارت بر انطباق قوانین با مبانی شرعی مورد توجه قرار گیرد.
شهیدی بیان کرد: حضرت امام خمینی (ره) نیز در سخنرانیهای مختلف از شیخ فضلالله نوری بهعنوان نماد مبارزه با استعمار یاد کردهاند و تأکید داشتند که شیخ برای اسلامی ماندن قوانین کشور تلاش کرد، اما مخالفان به دلیل جایگاه روحانیت و نفوذ اجتماعی او، برای یک مجتهد بزرگ دادگاه تشکیل دادند و او را به شهادت رساندند.
وی ادامه داد: آیتالله طالقانی نیز درباره شهادت شیخ فضلالله نوری بیان کرده بود که اعدام او بدون محاکمه واقعی، لکه ننگی بر تاریخ مشروطیت بود؛ چراکه شخصیتی علمی و دینی با فضاسازی جریانهای مخالف از مسیر عدالت خارج شد.
استاد سطح عالی حوزه علمیه قم با اشاره به نقش جریانهای خارجی در انحراف مشروطه گفت: در آن دوره، برخی قدرتهای خارجی تلاش داشتند از شرایط کشور برای پیشبرد اهداف خود استفاده کنند و جریانهایی مانند انگلیس، بهائیت و شبکههای مرتبط با فراماسونری در مسیر تغییر هویت فرهنگی و سیاسی جامعه ایران نقش داشتند.
شهیدی افزود: یکی از نکات مهم در بررسی مشروطه، توجه به جریانهایی است که با ظاهر اصلاحطلبانه وارد میدان شدند، اما در نهایت به دنبال پیادهسازی تفکراتی بودند که با مبانی اسلامی جامعه سازگاری نداشت.
درسهای تاریخی مشروطه برای جامعه امروز
وی با اشاره به تکرار برخی جریانها در دورههای مختلف تاریخی، اذعان کرد: در سالهای ابتدایی انقلاب اسلامی نیز برخی افراد تلاش داشتند مدلهایی مانند جمهوری دموکراتیک را مطرح کنند، اما حضرت امام خمینی (ره) با تأکید بر «جمهوری اسلامی؛ نه یک کلمه بیشتر و نه یک کلمه کمتر» مسیر نظام را بر اساس ارزشهای اسلامی مشخص کردند.
این استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: تجربه مشروطه نشان میدهد که جامعه همواره نیازمند تقویت دشمنشناسی، افزایش بصیرت سیاسی و اعتقادی و شناخت دقیق جریانهای فکری است؛ زیرا دشمن ممکن است اهداف خود را از مسیر افرادی دنبال کند که شناخت کافی نسبت به مسائل ندارند.
شهیدی گفت: امروز نیز جامعه باید از عالمانی مانند شیخ فضلالله نوری که هم به مسائل دینی و هم به مسائل سیاسی زمان خود آگاهی داشتند، الگو بگیرد و نگاه خود را بر مبنای اندیشههای حضرت امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی تقویت کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ابعاد شخصیت و عظمت شیخ فضلالله نوری برای جامعه بیش از گذشته روشن شد و تجربه مشروطه به ما آموخت که جریان حقطلبی با بصیرت، شناخت دشمن و ایستادگی در برابر انحرافها میتواند مسیر خود را ادامه دهد.
